In het MBO is het niet ongebruikelijk dat studenten negatieve ervaringen uit het verleden met zich meedragen wanneer ze aan hun leertraject beginnen. Deze last kan zwaar op hun schouders drukken, waardoor hun voortgang wordt belemmerd en hun betrokkenheid bij het onderwijs wordt beperkt. Negatieve ervaringen uit eerdere opleidingen kunnen zeer waarschijnlijk een negatieve invloed hebben op studenten in het MBO. Eerdere ervaringen kunnen leiden tot een gebrek aan zelfvertrouwen, waarbij studenten twijfelen aan hun capaciteiten en terughoudend zijn om zich volledig in te zetten voor beroepstraining. Angst om te falen kan hen ineens parten spelen, waardoor studenten risico’s vermijden of nieuwe kansen laten liggen. Ze kunnen zich ook losmaken van het leerproces en hun motivatie verliezen, waardoor hun enthousiasme voor leren afneemt. Er kunnen negatieve houdingen ten opzichte van onderwijs en leren ontstaan, wat hun betrokkenheid belemmert en potentieel beperkt. Daarnaast kunnen leemtes in kennis uit eerdere opleidingen extra barrières vormen, wat het voor studenten moeilijker maakt om nieuwe beroepsvaardigheden en concepten te begrijpen.
Docenten met een ondersteunende houding, een positieve leeromgeving en aangepaste interventies kunnen echter helpen deze negatieve effecten te verminderen en studenten te ondersteunen bij het overwinnen van de uitdagingen waarmee ze worden geconfronteerd.
De S.C.R.E.A.M. methode, mede gefinancierd door de Europese Commissie, heeft als doel leraren en andere professionals in het MBO te voorzien van kennisinformatie, concrete voorbeelden en tips over hoe zij hun pedagogisch handelen kunnen aanpassen zodat het studenten ondersteunt en aanmoedigt om hun negatieve ervaringen los te laten en hun kansen op succes in de arbeidswereld na hun afstuderen te vergroten.
De S.C.R.E.A.M! methode is onderverdeeld in vijf onafhankelijke hoofdstukken die zijn ontwikkeld in samenwerking met docenten in het MBO, jeugdwerkers, studiecoaches en mentoren, en curriculummentoren uit Nederland, Finland, Portugal, Spanje (Baskenland), VK en Griekenland.
In Hoofdstuk 1: Het begrip “negatieve bagage”: De impact op studenten en professionals in het MBO, leer je meer over hoe we de termen ‘negatieve bagage’ en ‘verborgen agenda’ hebben gedefinieerd. We geven ook voorbeelden van wat als negatieve bagage kan worden beschouwd en benoemen we nog een aantal andere sleutelbegrippen. Als docenten of jeugdwerkers is een van onze belangrijkste verantwoordelijkheden en taken om het echte en positieve potentieel van studenten te zien. Vaak hebben professionals en jeugdwerkers de neiging om zich te concentreren op de negatieven en de zwakke punten van studenten. We moeten leren onze aanpak te veranderen en een coachende houding aan te nemen die de positieve punten en talenten benadrukt en daarop voortbouwt. Een kleine verandering in de houding van een leraar kan een enorm verschil maken in het leven van een student. Studenten laten inzien dat ze vaardig zijn en dat ze echt potentieel hebben, is altijd een motivatiebooster!
Wat houdt studenten tegen om hun bagage achter zich te laten? Ligt het aan de verborgen agenda? En als dat zo is, hoe belemmert dit dan studenten in het loslaten van die bagage en het bereiken van hun volledige potentieel? Veel belanghebbenden onderstrepen het belang van inclusiviteit en zelfredzaamheid binnen hun onderwijssystemen en actieplannen. Hoewel deze plannen er vaak goed uitzien op papier, is het de vraag of ze studenten en docenten daadwerkelijk het gevoel geven dat ze erbij horen, gesterkt zijn en deel uitmaken van een team. Dit zijn uitdagende vragen die we in Hoofdstuk 2, getiteld ‘Het Veranderen van Bestaande Exclusieve Houdingen Richting Inclusiviteit en Zelfredzaamheid’, zullen proberen te beantwoorden.
Het is onze taak als docenten en jeugdwerkers om elke student zich gewaardeerd en belangrijk te laten voelen. Dit betekent dat we nieuwe leiderschapsrollen in het MBO moeten aannemen en vaardigheden moeten ontwikkelen die het mogelijk maken om iedere student te coachenen. Hierdoor kunnen studenten die het MBO instappen hun eigen succesverhalen creëren. Om een rol te spelen in deze succesverhalen, moeten we onze persoonlijke voorkeuren kunnen loslaten. Maar het gaat verder dan dat. Je moet ook erkennen dat je onderdeel bent van een team professionals, allemaal met het doel studenten voor te bereiden op hun werkende leven en het leven in het algemeen. Dit betekent accepteren dat binnen dit team uiteenlopende meningen en voorkeuren bestaan. Het is essentieel om samen te werken en open te staan voor nieuwe onderwijsmethoden, zoals co-teaching of gezamenlijke leernetwerken tussen studenten en docenten. Hoe je dit aanpakt, ontdek je in Hoofdstuk 3, getiteld ‘De Kracht van Samenwerking Omarmen: De Sterkte van een “Wij”-Aanpak’.
Hoe kunnen wij als docenten of jeugdwerkers studenten ondersteunen zodat ze hun eigen sterke punten en potentieel herkennen? Dit op een manier waarop ze constructief terugkijken naar hun verleden, hun ambities evalueren en vanuit daar haalbare doelen stellen? Hoe kunnen we hen aanmoedigen om gemotiveerd te blijven, te slagen in hun studie en tegelijkertijd hun negatieve ervaringen onder ogen te zien? Een cruciale stap is het benadrukken van het belang van haalbare en realistische doelstellingen. Het is van groot belang dat studenten zelf hun doelen bepalen, alleen dan zullen ze zich er volledig voor inzetten. Onze rol als docenten en jeugdwerkers is om studenten te begeleiden en te ondersteunen bij dit proces. Hoe je dit doet, ontdek je in hoofdstuk 4, genaamd ‘Studenten Motiveren door Coaching’.
Het laatste hoofdstuk, Hoofdstuk 5: Introductie van de S.C.R.E.A.M! Methodologie: Studenten in staat stellen om Negatieve Bagage los te laten en te Floreren in het MBO, vat het idee achter de S.C.R.E.A.M-methodologie samen en verduidelijkt hoe we naar de nieuwe leiderschapsrollen van docenten in het MBO kijken. Je maakt kennis met twee zelfevaluatietools. De eerste is bedoeld voor docenten en jeugdwerkers om te herkennen welke bagage zij zelf meenemen naar het klaslokaal of hun werkveld. De tweede is gericht op studenten in het MBO en helpt hen hun bagage te visualiseren en om te zetten in iets positiefs.